Откривање измами да, кредитни одлуки не: потрошувачите повлекуваат граница за AI во банкарството
Хамбург, 17 ноември 2026
- 44% имаат поголема доверба во AI отколку во банкарски службеник кога станува збор за препознавање сомнителни трансакции
- Кога аплицираат за кредит, пак, 46% претпочитаат човечки советник, а само 24% би ја препуштиле одлуката на AI
- 80% сакаат финансиските институции јавно да ги објават своите политики за AI
Дали луѓето ја прифаќаат или ја отфрлаат вештачката интелигенција во банкарството, во голема мера зависи од тоа како се користи. Тоа е еден од клучните наоди на EOS Banking AI Barometer, неодамнешна репрезентативна анкета меѓу потрошувачи низ цела Европа. Резултатите покажуваат дека довербата во AI не е безусловна, туку зависи од конкретната намена.
„44% имаат поголема доверба во AI отколку во банкарски службеник кога станува збор за препознавање сомнителни трансакции“, вели Janusch Skubatz, Chief Information Security Officer на EOS Group. Според студијата, ниту една друга намена не постигнала споредливо ниво на доверба. „AI ја докажа својата сила во спречувањето измами. Може да анализира огромни количини податоци и да препознава обрасци. Во другите области тие способности се помалку очигледни за потрошувачите“, објаснува експертот за информациска безбедност.
Тоа е особено јасно кај кредитните одлуки. Само 24% од испитаниците би претпочитале одлуката при аплицирање за кредит да ја донесе AI. Речиси двојно повеќе испитаници (46%) би претпочиле да се потпрат на човечки советник.
Студијата нуди можно објаснување за овие резерви кон кредитните одлуки што ги носи AI. Многу испитаници имаат конкретни загрижености во врска со способноста на AI да донесува правилни проценки. „46% од потрошувачите го наведуваат ризикот од грешки или погрешни одлуки како најголема загриженост во врска со AI во корисничката поддршка на банките, додека 35% се загрижени за заштитата на податоците. Тоа јасно покажува дека довербата во AI не настанува автоматски“, вели Skubatz. „Кој сака успешно да воведе AI, мора да направи повеќе од развивање моќни системи. Мора да воспостави рамка усогласена со регулативата AI Act и да биде транспарентен за тоа како се управува со ризиците.“
Потрошувачите што воопшто не гледаат ризици се јасно во малцинство и сочинуваат само 5% од испитаниците.
Транспарентноста и етичките принципи градат доверба
Како што покажува студијата, скептицизмот не значи нужно одбивање. Наместо тоа, потрошувачите ја условуваат својата доверба со јасни барања. Транспарентноста игра централна улога. Повеќе од три четвртини од испитаниците (77%) сметаат дека е важно банките да објавуваат кога и како користат AI. Барањето за етички насоки е уште посилно: 80% очекуваат од финансиските институции транспарентност во однос на нивните политики и етички принципи при користењето на AI.
Студијата јасно покажува: само по себе, одличното работење на AI не е доволно за да се стекне довербата на потрошувачите. Тие очекуваат разбирливи процеси, јасна одговорност и транспарентна комуникација за можностите и ризиците на технологијата.